De list van Breda: het verhaal achter het Nederlandse Paard van Troje

Terwijl bioscopen wereldwijd publiek trekken met The Odyssey van regisseur Christopher Nolan, brengt Stedelijk Museum Breda een verrassende historische parallel onder de aandacht. De beroemde list van het Paard van Troje blijkt namelijk een opvallende Nederlandse tegenhanger te hebben: het Turfschip van Breda.

Waar de Grieken een houten paard gebruikten om Troje binnen te dringen, heroverden Nederlandse troepen Breda via een schip vol turf. “Wat het Paard van Troje is voor de Griekse mythologie, is het Turfschip voor Breda”, aldus Anne Raijmakers, senior marketeer bij Stedelijk Museum Breda. “Het verhaal laat zien hoe vindingrijkheid, durf en strategie soms belangrijker kunnen zijn dan militaire overmacht.”

De nieuwe verfilming van Homerus’ eeuwenoude epos vertelt het verhaal van Odysseus, de Griekse held die dankzij zijn sluwe strategie de oorlog tegen Troje helpt winnen. Minder bekend is dat een vergelijkbare krijgslist ruim tweeduizend jaar later in Breda werd toegepast tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Het verhaal én een replica van het Turfschip zijn te zien in de vaste tentoonstelling De Nassaus van Breda in het stadsmuseum.

De list met het turfschipIn februari 1590 stapte schipper Adriaen van Bergen met een gewaagd plan naar legeraanvoerder Maurits van Oranje. Hij vervoerde regelmatig turf naar het Kasteel van Breda, waar Spaanse troepen waren gelegerd. Omdat zijn schip jarenlang zonder controle de vesting mocht binnenvaren, konden soldaten zich verborgen in het ruim de stad in laten smokkelen.

Op 4 maart 1590 werd het plan uitgevoerd. Na urenlang verborgen te hebben gezeten in de kou en ondanks een lek in het schip, kwamen de soldaten tevoorschijn en overrompelden de Spaanse bezetting. De list slaagde: Breda kwam weer in handen van de Republiek.

De herovering van Breda vond plaats tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648), de strijd van de opstandige Nederlandse gewesten tegen de Spaanse kroon. Door haar strategische ligging speelde de stad daarin een belangrijke rol. Negen jaar eerder, in 1581, was Breda tijdens de Furie van Haultepenne juist door de Spanjaarden veroverd. Die verovering ging gepaard met plunderingen, geweld en honderden slachtoffers. De succesvolle list met het Turfschip betekende daarom niet alleen een militaire overwinning, maar ook een belangrijke symbolische overwinning voor de Opstand.

Ruim vier eeuwen later leeft het verhaal van het Turfschip nog altijd voort in Breda. Bij het standbeeld van Adriaen van Bergen op het Stadserf, het Spanjaardsgat en in de tentoonstelling De Nassaus van Breda in Stedelijk Museum Breda. 

Kijk voor meer informatie op www.stedelijkmuseumbreda.nl of op LinkedIn, Facebook en/of Instagram.