Eenzaamheid blijft taboe: helft Nederlanders voelt zich ongemakkelijk om ernaar te vragen

Terwijl de zomer voor veel Nederlanders in het teken staat van ontspanning en samenzijn, vallen voor anderen juist vaste routines en sociale contacten weg. Daardoor blijft eenzaamheid in deze periode vaker onopgemerkt. Tegelijkertijd voelt bijna de helft van de Nederlanders zich ongemakkelijk om het gesprek hierover aan te gaan.

Dat blijkt uit onderzoek van Humanitas, uitgevoerd door PanelWizard onder 1.038 Nederlanders. Juist het aangaan van het gesprek kan een groot verschil maken.

Dat eenzaamheid vaak onzichtbaar blijft, komt niet alleen doordat signalen worden gemist, maar ook doordat veel mensen niet goed weten hoe zij het gesprek moeten beginnen. Bijna vier op de tien Nederlanders zegt eenzaamheid bij een ander niet snel op te merken. Daarnaast geeft een kwart aan niet te weten wat zij kunnen doen wanneer zij vermoeden dat iemand zich eenzaam voelt.

Vooral jongvolwassenen vinden het lastig om het onderwerp bespreekbaar te maken. Van de 18- tot 30-jarigen voelt 58% zich ongemakkelijk om iemand te vragen of die zich eenzaam voelt. Daarnaast zegt ruim een derde van de jongvolwassenen (34,8%) niet te weten wat zij zouden moeten doen als zij merken dat iemand in hun omgeving eenzaam is. Een respondent verwoordt die aarzeling als volgt: "Ik heb wel het vermoeden dat iemand in mijn buurt eenzaam is, maar ik vind de stap groot om iemand zomaar thuis uit te nodigen."

Dat eenzaamheid regelmatig onder de radar blijft, blijkt ook uit de ervaringen van Nederlanders. Ruim een kwart (26%) ontdekte pas achteraf dat iemand in de eigen omgeving zich eenzaam voelde, zonder dat dit op het moment zelf was opgevallen. Daarnaast denkt 70% dat mensen die zich eenzaam voelen hun gevoelens goed weten te verbergen.

Juist in de zomer zijn de gebruikelijke contactmomenten er minder en vallen veranderingen in iemands gedrag minder snel op. Eenzaamheid tijdig herkennen en bespreekbaar maken is ontzettend belangrijk. Hoe eerder mensen zich gezien en verbonden voelen, hoe kleiner de kans dat gevoelens van eenzaamheid verergeren en uiteindelijk leiden tot zwaardere - en duurdere - ondersteuning vanuit zorg en welzijn.

Eenzaamheid is in Nederland een van de grootste sociale problemen van deze tijd. De urgentie zit in het verloop: eenzaamheid kan zichzelf versterken. Wie zich terugtrekt, krijgt vaak meer negatieve gedachten en minder zelfvertrouwen, wat tot verdere isolatie leidt. Aanhoudende eenzaamheid raakt niet alleen het gemoed, maar ook het lichaam. Het vergroot de kans op hart- en vaatziekten, verzwakt het immuunsysteem en verkort de levensverwachting. Hoe langer eenzaamheid duurt, hoe moeilijker iemand er op eigen kracht uitkomt. Daarom is het zo belangrijk om de signalen op tijd te herkennen.

Jerzy Soetekouw, directeur van Humanitas: "We accepteren niet dat mensen onzichtbaar vereenzamen. Eenzaamheid tijdig herkennen en bespreekbaar maken zijn beide hard nodig om problemen vóór te zijn. Hoe eerder mensen zich gezien en verbonden voelen, hoe kleiner de kans dat het verergert. Een klein gebaar kan het verschil maken tussen iemand die zich terugtrekt en iemand die weer meedoet. Daarom willen we Nederland helpen eenzaamheid eerder te herkennen."