Muskusratten blijven een bedreiging voor Brabantse waterveiligheid

28 jan , 14:21 • Nieuws

Pixabay CC0 Public Domain

In 2025 zijn er door de waterschappen, met name in het westen van Nederland, meer muskusratten gevangen dan vorig jaar. Ook in Noord-Brabant is dit het geval. In 2025 zijn er 17% meer muskusratten gevangen ten opzichte van 2024. Landelijk (per regio verschillen de vangsten) is dit aantal met 27% gestegen. Muskus- en beverratten vormen een risico voor onze veiligheid doordat ze in dijken en kades graven, en voor de natuur.

Anco Sneep is bestuurder bij waterschap Brabantse Delta en vanuit zijn portefeuille is hij verantwoordelijk voor de bestrijding van muskusratten in de provincie Noord-Brabant: "Ik ben zeer tevreden over de resultaten van de bestrijding in onze provincie. We maken ons wel zorgen over de bestrijding aan de grenzen van ons gebied. Met name in Midden-Nederland moet nog een been bijgetrokken worden. Ik vertrouw erop dat we dat nu in gezamenlijkheid op het juiste niveau kunnen gaan brengen."

Stijging van het aantal Brabantse vangsten in een zeer droog 2025

In Noord-Brabant is het totaal aantal vangsten van muskusratten gestegen. In de gebieden van waterschap Aa en Maas en De Dommel steeg het aantal vangsten, terwijl het aantal in het gebied van waterschap Brabantse Delta juist gedaald is. Die stijging komt grotendeels doordat het in 2025 zo droog was. Door de bijbehorende lage waterstanden waren locaties bereikbaar die normaal moeilijk of nauwelijks toegankelijk zijn. Dat terwijl de muskusratten anderhalf jaar daarvoor minder zichtbaar waren doordat het zeer nat was, en de waterstanden hoog. Zo is op het industrieterrein in Moerdijk een relatief grote groep muskusratten weggevangen, die zich ongehinderd had kunnen uitbreiden.

Verplaatsing vanuit de grensgebieden

Daarnaast is in zowel Limburg als België hoger ingezet op het muskusrattenbeheer. Dat brengt ook verplaatsing van de muskusratten met zich mee. Langs de grenzen, in het gebied van Aa en Maas en De Dommel, zijn daarom meer muskusratten gevangen. In totaal zijn er in Noord-Brabant 2.634 muskusratten gevangen. Dat is een toename van 387 ten opzichte van 2024.

Vangsten in Noord-Brabant

De bestrijders van de Brabantse vangorganisatie zijn in dienst van waterschap Brabantse Delta en werken ook in opdracht van de waterschappen Aa en Maas en De Dommel. Het aantal gevangen muskusratten per waterschap in de afgelopen jaren:

In 2025 zijn er door de waterschappen, met name in het westen van Nederland, meer muskusratten gevangen dan vorig jaar. Ook in Noord-Brabant is dit het geval. In 2025 zijn er 17% meer muskusratten gevangen ten opzichte van 2024. Landelijk (per regio verschillen de vangsten) is dit aantal met 27% gestegen. Muskus- en beverratten vormen een risico voor onze veiligheid doordat ze in dijken en kades graven, en voor de natuur.

Anco Sneep is bestuurder bij waterschap Brabantse Delta en vanuit zijn portefeuille is hij verantwoordelijk voor de bestrijding van muskusratten in de provincie Noord-Brabant: "Ik ben zeer tevreden over de resultaten van de bestrijding in onze provincie. We maken ons wel zorgen over de bestrijding aan de grenzen van ons gebied. Met name in Midden-Nederland moet nog een been bijgetrokken worden. Ik vertrouw erop dat we dat nu in gezamenlijkheid op het juiste niveau kunnen gaan brengen."

Stijging van het aantal Brabantse vangsten in een zeer droog 2025

In Noord-Brabant is het totaal aantal vangsten van muskusratten gestegen. In de gebieden van waterschap Aa en Maas en De Dommel steeg het aantal vangsten, terwijl het aantal in het gebied van waterschap Brabantse Delta juist gedaald is. Die stijging komt grotendeels doordat het in 2025 zo droog was. Door de bijbehorende lage waterstanden waren locaties bereikbaar die normaal moeilijk of nauwelijks toegankelijk zijn. Dat terwijl de muskusratten anderhalf jaar daarvoor minder zichtbaar waren doordat het zeer nat was, en de waterstanden hoog. Zo is op het industrieterrein in Moerdijk een relatief grote groep muskusratten weggevangen, die zich ongehinderd had kunnen uitbreiden.

Verplaatsing vanuit de grensgebieden

Daarnaast is in zowel Limburg als België hoger ingezet op het muskusrattenbeheer. Dat brengt ook verplaatsing van de muskusratten met zich mee. Langs de grenzen, in het gebied van Aa en Maas en De Dommel, zijn daarom meer muskusratten gevangen. In totaal zijn er in Noord-Brabant 2.634 muskusratten gevangen. Dat is een toename van 387 ten opzichte van 2024.

Vangsten in Noord-Brabant

De bestrijders van de Brabantse vangorganisatie zijn in dienst van waterschap Brabantse Delta en werken ook in opdracht van de waterschappen Aa en Maas en De Dommel. Het aantal gevangen muskusratten van waterschap Brabantse Delta in de afgelopen jaren:

2023: 1352

2024: 493

2025: 398

Bij Aa en Maas ging het om 873 (in 2023), 1100 (in 2024) en 1337 muskusratten (in 2025). Bij De Bommel ging het om 493 (in 2023), 654 (in 2024) en 899 muskusratten (in 2025).

Ook landelijk meer muskusratvangsten

De landelijke stijging van het aantal vangsten komt grotendeels door een toename in het westen van het land, in de werkgebieden van Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, Hoogheemraadschap Rijnland en waterschap Amstel Gooi en Vecht worden meer dan de helft van alle muskusratvangsten gedaan. Extra bestrijders vingen daar meer muskusratten. De komende jaren blijft de inzet in het westen hoog door bijvoorbeeld hulp van andere waterschappen, waardoor - na een verdere stijging - ook daar uiteindelijk een daling in de muskusratpopulatie komt.

Daarnaast is er sprake van een blijvende instroom van muskusratten uit met name Duitsland. Het grootste deel van deze muskusratten is direct door de waterschappen in de grenszone gevangen. Ze zwemmen ons land binnen via rivieren en beken uit de buurlanden. Door langs de landsgrenzen muskusratten direct te vangen, wordt zo veel mogelijk voorkomen dat deze dieren zich in Nederland vestigen. In 2025 zijn er in totaal 84.438 muskusratten door de 21 waterschappen gevangen. Dat is een toename van ruim 18.500, wat een stijging van 28 procent is ten opzichte van 2024.

Muskus- en beverratten: bedreiging voor dijken en natuur

In Nederland leven muskus- en beverratten. Deze dieren graven gangen en maken holen in oevers en dijken, waardoor die verzwakken. Ook eten ze veel planten, jagen andere dieren weg en verstoren zo de biodiversiteit. Muskus- en beverratten horen hier niet thuis en hebben bijna geen natuurlijke vijanden. Één muskusrattenpaar kan in een aantal jaren zorgen voor duizenden muskusratten. Ze planten zich snel voort, jonge muskusratten kunnen binnen een half jaar zelf jongen krijgen. Muskusratten komen in heel Nederland voor, beverratten vooral langs de oostgrens van ons land.

Eén muskusrat verzet per jaar maar liefst 13 kruiwagens grond. Dat graafwerk maakt dijken en oevers instabiel. Daardoor ontstaan gevaarlijke situaties voor mensen, dieren en voertuigen. Ook raken sloten en beken verstopt, waardoor water minder goed (weg)stroomt en kan worden aangevoerd tijdens droge periodes. In ons land, dat voor een groot deel onder zeeniveau ligt, is dat gevaarlijk. Als we niets doen, is de schade aan dijken, oevers én aan de natuur groot en leidt dat tot economische schade. De 21 waterschappen bestrijden muskus- en beverratten om Nederland veilig te houden. Speciale bestrijders zoeken dagelijks naar deze dieren. Ze gebruiken daarbij moderne hulpmiddelen, zoals drones en DNA-onderzoek uit watermonsters.

Toepassing van DNA-onderzoek uit watermonsters

Sinds 2024 is in Noord-Brabant de werkwijze uitgebreid met het meten van aanwezig DNA van de muskusrat in het water. Door een watermonster te nemen en dit te laten testen in een gespecialiseerd waterlaboratorium, krijgt de bestrijder te weten of het dier aanwezig is of niet. Als er geen dna van muskusratten wordt gevonden, kan het aantal vangmiddelen in het gebied worden verminderd.